که‌نعان مه‌کییه
له‌دایک بووی به‌غدایه‌ و بۆ خوێندنی ئه‌ندازه‌کاری مه‌ده‌نی له‌ MIT چووه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌ی عێراق وهه‌ر له‌ده‌ره‌وه‌ش په‌یوه‌ندی کردووه‌ به‌ دامه‌زراوه‌ی مه‌کییه‌ بۆ بنیاتنان و پرۆژه‌کان له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست.
. له‌ساڵی 1981 ئه‌ندازه‌ به‌جێده‌هێڵێ و خۆی ته‌رخان ده‌کات بۆ نووسینی کتێبێک به‌ناونیشانی ( کۆماری ترس : سیاسه‌تی نویًی عیًراق) ئه‌م کتیًبه‌ له‌ساڵی 1989 بڵاو بوه‌وه‌و له‌دووای داگیرکردنی کوێت له‌لایه‌ن ڕژێمی عێراقه‌وه‌ یه‌کێ بوو له‌و کتێبانه‌ی زۆرترین ژماره‌ی لێ فرۆشرا . مه‌کییه‌ چه‌ند کتیًَبێکی تری هه‌یه‌ له‌وانه‌ ( ڕووخساری ئاکارساز ) که‌ چه‌ند وتارێک له‌سه‌ر جوانی وناشیرینی ده‌سه‌ڵات له‌خۆده‌گریًت . هه‌روه‌ها کتیًبی ( توندو تیژی و بیًده‌نگی ؛ شه‌ڕ، سته‌مکاری ، بوژانه‌وه‌و جیهانی عه‌ره‌بی ) ، ئه‌مه‌یان خه‌ڵاتی " لایۆنێل گۆلبرت " ی بۆ باشترین کتیًب له‌بواری په‌یوه‌ندییه‌ گشتییه‌کاندا به‌ ئینگلیزی وه‌رگرت .
مه‌کییه‌ له‌ژیًر ناوی " سمیر الخلیل " دا بۆ ڕۆژنامه‌کانی ( الحیاه‌ و نیوۆرک تایمز ، هه‌روه‌ها بۆ نیوۆرک بۆ پیداچوونه‌وه‌ی کتیًب و تایمی له‌نده‌نی ) نووسیوه‌ . له‌ دیسامبه‌ری 1992 دا بانگێشه‌ی بۆ کۆنفراسێک له‌کوردستان کرد و تیایدا نوێنه‌رایه‌تی مافی مرۆڤی له‌ناو به‌رهه‌ڵستکاری عێراقیدا کرد . به‌شداری له‌به‌رهه‌م هێنانی چه‌ند فیلمێک کردوه‌ و گرنگترینیان له‌سه‌ر کوشتنی به‌کۆمه‌ڵ بوو له‌کوردستان . له‌ساڵی 1992 خه‌ڵاتی (ئه‌دوارد ئار مۆرۆ )ی وه‌رگرت وه‌ک پاداشت بۆ ئه‌و ڕرڵه‌ی له‌و فیلمه‌دا که‌ ناونرا به‌باشترین فیلم له‌بواری په‌یوه‌ندییه‌ ده‌ره‌کییه‌کاندا . یه‌کێک له‌کتێبه‌کانی تری به‌ناونیشانی ( شه‌ڕ له‌ پێناو دیموکراسیدا ) له‌ساڵی 2003 له‌لایه‌ن هاربه‌رگۆڵنز بڵاو کرایه‌وه‌.
 

وه‌لاده‌ سه‌ڕاف
اکاره‌ هه‌نه‌رییه‌کان

هه‌ڵگری شاکاره‌ هونه‌رییه‌کانی عێراقه‌ و پسپۆره‌ له‌هونه‌ری عێراقیدا . له‌ساڵی 1951 له‌ به‌غا له‌دایک بووه‌ و له‌کۆلێژی به‌یرووتی کچان خوێندوویه‌تی و به‌ڵگه‌نامه‌ی له‌زانستی کتێبخانه‌کاندا له‌ به‌غا له‌ ساڵی 1972 به‌ده‌ست هێناوه‌ .
ئێستاش به‌پرسی به‌رده‌سته‌گرنگه‌کانی ده‌زگای یاده‌وه‌ری عێراقه‌ .
 

مسته‌فا کازمی
امێژووی زاره‌کی بینراو

ئه‌لکلزمی چالاکێکی ناسراوه‌ له‌بواره‌کانی داکۆکیکردن له‌ مافی مرۆڤ و دیموکراسیه‌تدا ، و له‌گه‌ڵ چه‌نده‌ها ڕیًکخراوی عێراقی و نێوده‌وڵتیدا که‌ پاڵپشتی و پارێزگاری له‌و به‌هایانه‌ ده‌که‌ن کاری کردووه‌ . ئه‌زموونێکی فراوانی له‌بواری دۆکویمێنتکردن و ئه‌رششیفکردنی به‌ڵگه‌نامه‌کانی په‌یوه‌ست به‌مافی مرۆڤه‌وه‌ هه‌یه‌ . خوێندنی زانسته‌ سیاسییه‌کانی له‌ زانکۆی ستۆکهۆڵم له‌ سوید ته‌واو کردووه‌و له‌ ساڵی 1993 له‌ زانکۆی " یۆتۆبۆری " له‌هه‌مان وڵاتدا بڕوانامه‌ی ماجستێری له‌هه‌مان بواردا به‌ده‌ست هێناوه‌ . چه‌نده‌ها کتێبی به‌زمانب عه‌ره‌بی نووسیوه‌و کرنگترینیان ( سه‌رقاڵبوونی مرۆیی ) ه‌ که‌ له‌ له‌نده‌ن ساڵی 2000 به‌چاپ گه‌یشتووه‌و له‌لایه‌ن یه‌کێتی ئه‌وروپاوه‌ به‌باشترین کتێب ناسراوه‌ له‌ناو به‌رهه‌می نووسه‌ره‌ په‌نابه‌ره‌کاندا .
ئه‌لکازمی ڕۆژنامه‌نووسێکی لێهاتووه‌و چه‌نده‌ها فیلمی به‌ڵگه‌نامه‌یی له‌سه‌ر عێراق به‌ که‌ناڵی BCC و که‌ناڵی چواری به‌ریتانی به‌رهه‌م هێناوه‌ . وتارو نووسینی بۆ ڕۆژنامه‌ و گۆڤاره‌ به‌ناوبانگه‌ عه‌ره‌بییه‌کان نووسیوه‌و له‌ ساڵی 1995- 1997 به‌پرسی که‌ناڵێکی ڕادیۆ بووه‌ له‌ پایته‌ختی وڵاتی گرێک " ئه‌سینا " و له‌ساڵی 1999-2003 وه‌ک نووسه‌ر له‌ ڕادیۆی ئه‌وروپای ئازاد به‌شی عێراق کاری کردووه‌ .
ساڵی 2003 گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ بۆ عیًراق و به‌شداری کردووه‌ له‌دامه‌زراندنی " تۆڕی ڕاگه‌یاندنی عێراق " و تیایدا بووه‌ته‌ به‌ڕێوه‌به‌ری پلاندانان و به‌رنامه‌کان . له‌دووای به‌جێهێشتنی " العراقیه‌ " له‌ ده‌زگای یاده‌وه‌ری عێراق وه‌ک به‌رهه‌مهێنه‌ری زۆر فیلمی به‌ڵگه‌نامه‌یی له‌سه‌ر ڕزگاربووه‌کان له‌ حوکمب سه‌ددام کارده‌کات